Aktualności Publikacje RSS Newsletter Rządowa Reforma Systemu Oświaty 6 - latki Nauki ścisłe Przestrzeń obywatelska Edukacja ekologiczna Myszka Ogonisia Rozwijaj pasje Konkursy szkolne Szkolenia Konferencje Pogaduchy Filmy edukacyjne Hotspoty

Aktualności

Pierwsza lekcja otwarta w Centrum Nauk Ścisłych

PIERWSZA LEKCJA OTWARTA W CENTRUM NAUK ŚCISŁYCH

Temat: „Żywe cyfry - rozwój głębokiego rozumienia systemu dziesiątkowego”



W dniu 9 listopada 2016r. w Szkole Podstawowej nr 74 w Szczecinie punktualnie o godz. 16.20 rozpoczęła się lekcja w klasie 4b prowadzona przez pana Ryszarda Markowicza na temat: „Żywe cyfry”. Spotkanie swoją obecnością zaszczycili nauczyciele matematyki oraz edukacji wczesnoszkolnej z: SP37, SP59, SP 65 oraz SP74. Celem spotkania było przedstawienie niektórych metod stosowanych przez nauczyciela prowadzącego w celu rozwoju rozumienia trudnego pojęcia jakim jest układ dziesiątkowy.

Motywem przewodnim lekcji oraz jej początkiem była reklama TV Totalizatora Sportowego: https://www.youtube.com/watch?v=e8q7dCSfvEc

W celu wprowadzenia tematu i sprawdzenia wiedzy uczniów, nauczyciel rozpoczął dyskusję z uczniami, zadając im pytania:

  1. Jaka liczba pokazała się na końcu reklamy?
  2. Skąd wiecie, że to właśnie ta liczba?
  3. Dlaczego między niektórymi cyframi pojawia się przerwa?
  4. Czy można jakoś skrócić zapis tej liczby?


Następnie nauczyciel przeszedł do właściwego toku lekcji i przedstawienia trzech metod:

CZĘŚĆ I: „ŻYWE CYFRY (na ławkach)”

Niezbędne materiały:
- podwójne ławki szkolne (należy sprawdzić, czy są stabilne!)
- kartoniki np. wielkości A5 z cyframi (po jednej stronie cyfry 1 – 9, po drugiej stronie cyfra 0)
- kartki A3 (ilość = liczba o 1 większa od całości z ilorazu ilości uczniów przez 3)
- mazak
- aparat cyfrowy, komputer, tablica interaktywna lub rzutni

Ustawienie ławek: w podkowę. Między ławkami ok 10cm przerwy.

Zaczynamy od ucznia, który siedzi po prawej stronie, prosimy o wejście na ławkę. Informujemy, że na pewno nie spadnie (ławki są sprawdzone). Dajemy mu kartonik z dowolną cyfrą. Uczeń trzyma kartonik z widoczną cyfrą od 1 do 9. Innego ucznia prosimy o przeczytanie powstałej liczby. Tą procedurę przeprowadzamy jeszcze dwa razy. Następnie pytamy uczniów, czy na ławce zmieści się jeszcze jedna osoba. Na podwójnej ławce na pewno nie zmieści się więcej niż trzech czwartoklasistów (Sprawdzone!). Wykorzystujemy ten fakt do uzmysłowienia uczniom, że w tej grupie cyfr mieszczą się tylko trzy „osoby”. Następnie pytamy uczniów jak nazywają się poszczególne cyfry od prawej strony. Powinni to pamiętać z klasy trzeciej. Można użyć stwierdzeń: „Ania to cyfra jedności, Franek to cyfra dziesiątek, Kasia to cyfra setek”. Następnie pytamy o nazwę dla całej grupy. Prosimy ucznia, który podał nazwę grupy jedności o zapisanie słowa: „JEDNOŚCI” na kartce A3 i sadzamy go na krześle przed ławką ze stojącymi na niej trzema osobami. Tak samo postępujemy w celu uzupełnienia kolejnych ławek – grup cyfr aż do momentu, gdy wszyscy uczniowie zostaną wykorzystani.

Uczniowie mogą mieć problem z nazwaniem kolejnych cyfr. Wtedy wykorzystujemy fakt, że nazwy cyfr w kolejnych grupach zaczynają się tak samo jak nazwy cyfr w poprzednich grupach, a końcówka nazwy jest zapisana na kartce A3.

Następnie zwracamy uczniom uwagę na fakt, że między ławkami są przerwy. Co by było gdyby wszystkie cyfry były ściśnięte? Czemu akurat przerwa jest co trzy cyfry od prawej?

Kolejna część lekcji to wprowadzenie skrótów: „tys”, „mln”, „mld”, itd. Prosimy wszystkich uczniów z grup: milionów, miliardów, itd. o kucnięcie, a uczniów z grupy jedności o odwrócenie swoich kartek (po drugiej stronie są cyfry 0). Pytamy uczniów czy można jakoś skrócić ten zapis. Być może ktoś wpadnie na zapis słowa tysiące w skrócie. Jeśli nie, to kierujemy dyskusję w tym kierunku (wyłącznie za pomocą pytań, np. Jak przeczytamy tą liczbę? Co innego można zapisać zamiast tych trzech zer? Jak to jeszcze skrócić?) Uczniowie powinni sami wpaść na ten pomysł. Skrót zapisujemy po drugiej stronie kartki A3 z napisem: jedności. Można teraz zapytać, czy uczniowie z trzema zerami są teraz jeszcze potrzebni. Jeśli nie, to prosimy o kucnięcie tych uczniów. Przy wprowadzeniu kolejnych skrótów postępujemy podobnie.



Na zakończenie robimy uczniom zdjęcie (całej liczby) i wyświetlamy je na rzutniku lub tablicy. Następnie polecamy wykonanie notatki w zeszycie odwzorowującej liczbę ze zdjęcia.

Niepokój może wzbudzać bezpieczeństwo uczniów. Podczas tej lekcji uczniowie nie mają czasu myśleć na temat zepchnięcia koleżanki lub kolegi – zbyt wiele się dzieje. Jeśli mimo wszystko boimy się zaryzykować, można wykorzystać sugestię jednej z Pań uczestniczących na spotkaniu: zamiast ławek można zastosować wielkie arkusze papieru wielkości ławek. Ja dodałbym piłki zamiast przerw między ławkami.

CZĘŚĆ II: CYFROWY POKER

Niezbędne materiały:

  •  karty od Asa do 9-tki


Na początku pokazujemy uczniom jedną kartę i pytamy co to za liczba. Następnie dokładamy jeszcze jedną i również pytamy co to za liczba. Można powtórzyć tą czynność jeszcze dwa razy i zmieniać kolejność kart. Po tej rozgrzewce uczniowie nie powinni mieć problemów z kolejnymi krokami.

Rozdajemy uczniom losowo po cztery karty i prosimy aby wybrali trzy, tak, aby powstała liczba:
- była jak największa
- była jak najmniejsza
- była jak najbliższa liczbie 500 (np.)
- była większa od liczby jaką ma nauczyciel (oczywiście jej nie znają)
- była mniejsza od liczby jaką ma nauczyciel
- była mniejsza od liczby, którą ma osoba siedząca po lewej.



Po każdym zadaniu przeprowadzamy, krótką dyskusję. Komu się udało? Komu się nie udało? Dlaczego? Co zrobić, aby się udało? Komu na pewno nie mogło się udać? Kto był pewien wygranej? Dlaczego?


CZĘŚĆ III: CYFROWE KOŚCI

Niezbędne materiały:
- kostka dziesięciościenna (ja używam dwudziestościennej z liczbami od 1 do 20)
- zeszyt, długopis

Prosimy uczniów o narysowanie diagramu (nie musi być idealny) lub rozdajemy już gotowy.
Przykład diagramu z lekcji:

Rzucamy kostką i podajemy uczniom cyfrę, która wypadła (ja podaję cyfrę jedności). Uczniowie mają za zadanie zdecydować i wpisać podaną cyfrę w wybraną kratkę. Kostką rzucamy do momentu, gdy wszystkie puste pola będą wypełnione. Każdy spełniony warunek to jeden punkt. Podczas gry można pytać uczniów, kto już ma pewny jeden punkt lub pewne dwa punkty i czemu są pewni. Grę powtarzamy kilka razy, aby uczniowie stworzyli sobie własne strategie wygranej w grze. Po grze dobrze jest zapytać uczniów, czy zdobycie maksymalnej ilości punktów było możliwe. Dlaczego?

Grę można dowolnie modyfikować, tak aby pasowała do omawianego tematu zajęć.

Przykłady innych diagramów:



 

OGRANICZA NAS TYLKO WYOBRAZNIA!!!

Lekcja cieszyła się dużym zainteresowaniem nauczycieli matematyki ze szczecińskich szkół i wzbudziła dużo emocji. Metody i formy pracy użyte na lekcji spowodowały wiele pytań o efekty uczenia takimi metodami.

 

OPINIE NAUCZYCIELI OBECNYCH NA SPOTKANIU:

„Nowatorskie i nietypowe metody pracy, angażujące w pracę na lekcji.”

„Zupełnie zaskakująca forma lekcji. Z pozoru trudne zadania mogą okazać się bardzo łatwe, jeśli przedstawimy je uczniom w odpowiedni sposób.”

„Duży nacisk położony na działania praktyczne i zaangażowanie uczniów w tok lekcji. Uczniowie nie musieli być motywowani do działań – sami chcieli.”

„Lekcja została przeprowadzona w sposób niezwykle innowacyjny. Zastosowano elementy matematyki realistycznej Hansa Freudenthala. Zbudowano pojęcia matematyczne stosując zasadę „od konkretu do abstrakcji”. Pokazano, że matematyka nie musi kojarzyć się wyłącznie ze schematycznym liczeniem.

 


 

Autor:  Wydział Oświaty 
18.11.2016