Aktualności Publikacje RSS Newsletter Rządowa Reforma Systemu Oświaty 6 - latki Nauki ścisłe Przestrzeń obywatelska Edukacja ekologiczna Myszka Ogonisia Rozwijaj pasje Konkursy szkolne Szkolenia Konferencje Pogaduchy Filmy edukacyjne Hotspoty

Szkoła na miarę czasów Nauczyciel na miarę czasów


Szczególnym wyróżnikiem współczesnych czasów jest szybki rozwój technologii informacyjno – komunikacyjnych, które zmieniają życie społeczne, gospodarcze, kulturalne i kreują nową rzeczywistość. Technologie informacyjne wpływają na kształt kultury organizacyjnej edukacji wczesnoszkolnej modyfikując jej założenia, zmieniając wyznawane wartości i uzewnętrzniające się artefakty. Dokonujące się przemiany istotnie wpływają na postrzeganie roli nauczyciela i ucznia w procesie edukacji. Szkoła nie jest już jedynym miejscem kształcenia, a nauczyciel nie jest już jedynym źródłem wiedzy. Uczniowie oczekują silnie stymulującego środowiska dydaktycznego, uwzględniającego indywidualne tempo i możliwości poznawcze. Preferują zadania wymagające kreatywności i samodzielności oraz różnorodnych form aktywności[1]. Dotychczas obowiązująca zasada „jeden rozmiar pasuje na wszystkich” ustępuje miejsca spersonalizowanej edukacji. Zdaniem Marzeny Żylińskiej, człowiek jako wytwór kultury jest w mniejszym lub większym stopniu odbiciem epoki, w której żyje, jej typowym lub nietypowym przedstawicielem. Został on ukształtowany na miarę czasów, w jakich żyje, i to, co tworzy, jest również odzwierciedleniem w dużym stopniu kultury owych czasów[2].

Tworzeniu optymalnego środowiska kształcenia sprzyjają technologie informacyjno – komunikacyjne, które dzięki właściwościom interaktywnym wspierają aktywność poznawczą i motywują uczniów dodziałania. Wizualizacja zjawisk jest szczególnie pomocna w edukacji dzieci wczesnoszkolnych ze względu na ich możliwości percepcyjne. Jednak same technologie nie prowadzą do zmian. Kluczowąrolę odgrywa nauczyciel.

Od niego oczekuje się odpowiedniego przygotowania do stosowania technologii informacyjno – komunikacyjnych w edukacji. Jednak tylko dobrze zaprojektowany proces kształcenia z zastosowaniem technologii informacyjno – komunikacyjnych może zyskaćna efektywności i atrakcyjności.Dobrze przygotowany nauczyciel lepiej i ciekawiej zorganizuje proces uczenia się uczniów. Stworzy środowisko pracy dla każdego ucznia uwzględniając jego preferencje sensoryczne, możliwości i potrzeby. Rozbudzi ciekawość i aktywność poznawczą, wytworzy pozytywną motywację. Wspierając komputerowo proces uczenia się doprowadzi do twórczego stymulowania myślenia i wszechstronnego rozwijania osobowości[3].Maciej M. Sysło podkreśla, że technologie informacyjno – komunikacyjne stwarzając nowe możliwości tworzą „nową szkołę”, której charakterystyczną cechą jest mobilność, na którą składają się komponenty takie jak: mobilne urządzenia w rekach użytkowników i nieograniczony dostęp do Internetu. Wobec takich założeń, tradycyjna szkoła skierowana ku przeszłości staje się bezradna. Szkoły nie powinnykoncentrować się na kształceniu do rozumienia przeszłości, ponieważ dzieci rodzą się do działania w przyszłości. Muszą, więc znać i rozumieć nie tylko przeszłość, ale i teraźniejszość, a nawet możliwe scenariusze rozwoju cywilizacyjnego w przyszłości[4]. W tych nowych warunkach dotychczasowy model szkoły transmisyjnej nie sprawdza się. Zastępuje go model szkoły interpretacyjnej polegającej na rozwijaniu aktywności poznawczej uczniów opartej na samodzielnym poszukiwaniu przez ucznia rozwiązań[5]. Najbardziej rozpowszechnionym wirtualnym środowiskiem kształcenia jest platforma edukacyjna, której zaletami są:

  • możliwość dostosowania materiałów i przebiegu kształcenia do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów,
  • zwiększenie współpracy i interakcji pozaszkolnej,
  • wspieranie uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych,
  • możliwość ulepszania, korekty upublicznionych materiałów edukacyjnych,
  • oszczędne gospodarowanie czasem nauczycieli,
  • intensyfikowanie pracy własnej uczniów,
  • oszczędność materiałów papierniczych,
  • skuteczniejsze zarządzanie szkołą,
  • angażowanie rodziców do współpracy,
  • budowanie lokalnej społeczności uczących się[6].

W nowym środowisku kształcenia dominują interaktywne metody pracy. Uczniowie poprzez aktywność samodzielnie dochodzą do wiedzy, rozwiązują problemy. Kształcenie ukierunkowane jest na zaspokajaniu potrzeb uczącego się, który za sprawą nowych technologii zdecyduje o miejscu, czasie i tempie nauki.

Dr Dorota Zbisławska
Szkoła Podstawowa nr 45 z Oddziałami Integracyjnymi
w Szczecinie



[1]M. Żylińska, Neurodydaktyka. Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2013, s. 222.

[2]J. Gajda, Media w edukacji, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2003, s.15.

[3]B. Siemieniecki, Pedagogika medialna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 47.

[4]R. Pachociński, Oświata i praca  w erze globalizacji, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa 2006, s. 87.

[5]M. Kakolewicz, Uczenie się jako konstruowanie wiedzy. Świadomość, qualia i technologie informacyjne, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2011, s. 10.

[6]Tamże, s. 6.