Aktualności Publikacje RSS Newsletter Kształcenie zawodowe Nauki ścisłe Przestrzeń obywatelska Edukacja ekologiczna Myszka Ogonisia Rozwijaj pasje Konkursy szkolne Szkolenia Konferencje Pogaduchy Filmy edukacyjne Hotspoty

Jak kształtować świadomość ekologiczną dzieci? – praktyczny poradnik


Kształtowanie świadomości ekologicznej u dzieci warto rozpocząć już w wieku przedszkolnym. Przedszkolaki są aktywne poznawczo i poprzez naśladowanie osób dorosłych (szczególnie rodziców i nauczycieli) skutecznie uczą się dobrych zachowań. Dlatego, kiedy nasze dziecko skończy 4-5 lat postarajmy się nauczyć je dostrzegania piękna natury, dbania o nią i okazywania jej szacunku. Małgorzata Jabłońska, ekspert współpracujący z programem edukacyjnym „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, przedstawia kilka interesujących sposobów, jak poprzez zabawę kształtować u dzieci proekologiczną postawę.     

Od czego zacząć?

Dobrym początkiem nauki może być zapoznanie dzieci z takimi pojęciami jak ochrona przyrody, segregowanie śmieci czy recykling. Oczywiście nasze pociechy nie od razu zapamiętają choćby słowo „recykling”. Ale wykorzystując np. materiały edukacyjne programu edukacyjnego „Kubusiowi Przyjaciele Natury” zawierające wiele przykładów ciekawych patentów na naukę poprzez zabawę, dzieci mogą oswoić się z tym pojęciem i zrozumieć, co ono oznacza w praktyce.

Zabawa jest doskonałą formą nauki dla przedszkolaka z kilku powodów. Przede wszystkim sprzyja rozwojowi fizycznemu i psychicznemu dziecka. Jednocześnie zabawa ułatwia dziecku wejście w życie społeczne i daje szansę na poznanie, oswojenie, a przede wszystkim zrozumienie otaczającego świata. Warto przy tym pamiętać, aby zapewnić dziecku możliwość interakcji z rówieśnikami. Wynika to z faktu, że w wieku przedszkolnym około 40% wszystkich zabaw powinny stanowić zabawy wspólne i zespołowe.          

Poniżej znajdują się zaczerpnięte m.in. z materiałów edukacyjnych „Kubusiowych Przyjaciół Natury” ciekawe przykładowe sposoby, jak połączyć zabawę z nauką na potrzeby kształtowania pozytywnych postaw ekologicznych najmłodszych. Szczególnie w kontekście powtórnego wykorzystania odpadów i segregowania śmieci. Zaprezentowane poniżej zabawy mogą być wykonywane zarówno podczas zajęć w przedszkolu, w grupie, jak i w domu z rodzicami. Wybrane zabawy mogą stać się dla rodziców i dzieci okazją do miłego spędzenia czasu i pogłębienia wzajemnych relacji. 

Sposoby dotyczące kształtowania u dzieci ekologicznych postaw

  • „Gwiazdy skojarzeń”–zadaniem przedszkolaka jest uzupełnienie karty pracy z narysowanym na środku przedmiotem, np. zgniecioną puszką. Od obrazka biegną symetrycznie cztery strzałki, zakończone kołami. W każdym z tych kół dziecko powinno narysować przedmiot, który można otrzymać w procesie recyklingu puszki.
     
  • „Recyklingowe zawody”– dzieci dzielone są na cztery grupy. Każda z nich otrzymuje żółty karton na plastikowe butelki. Wygrywa ta grupa, która zmieści w kartonie najwięcej butelek. W trakcie zabawy możemy podsuną dzieciom pomysł, że butelki trzeba zgnieść.
     
  • „W pojemniku na plastik znajduje się…”–każdy z uczestników zabawy po kolei wypowiada pierwszą sekwencję zdania, dodając do niej nazwę przedmiotu, który znajduje się w pojemniku. Uwzględnia przy tym jednak słowa dodane przez poprzedników. Nauczyciel powinien zwracać uwagę na to, aby przedszkolaki dodawały nazwy tylko tych przedmiotów, dla których przeznaczony jest pojemnik na plastik.
     
  •  „Labirynty”–zadaniem dziecka jest odnalezienie drogi, którą zobrazowany na karcie pracy przedmiot trafi do odpowiedniego pojemnika.
     
  • „Co możemy uzyskać po przetworzeniu odpadów zgromadzonych w pojemnikach na makulaturę?”– korzystne będzie przeprowadzenie zabawy metodą „burzy mózgów”. Dzieci mają dużą wyobraźnię i są kreatywne. W związku z tym możemy spodziewać się wielu interesujących odpowiedzi.
     
  • „Z czego wykonany jest ten przedmiot?”–zadanie  może być wykonywane przez rodzica i dziecko. Dziecko ma zawiązane oczy. Rodzic podaje mu różne przedmioty. Zadaniem dziecka mającego zawiązane oczy jest odgadnięcie, jaki przedmiot trzyma w rękach i z czego jest on wykonany. Ćwiczenie uczy pociechę nazywania oraz rozpoznawania różnego rodzaju tworzyw. 
     
  • „Tworzenie par”– dziecko i rodzice mogą zagrać w grę polegającą na dobieraniu w pary obrazków przedstawiających przedmioty wykonane z tego samego tworzywa. Gra ta może polegać również na wyszukiwanie w zbiorze obrazka, który nie pasuje do pozostałych. 
     
  • „Segregowanie materiałów”–dziecko wraz z rodzicami przygotowuje kartony, w kolorach pojemników na odpady segregowane. Następnie maluch umieszcza w nich zgromadzone wcześniej przedmioty. Mogą to być np. gazety, torebki papierowe, pojemniki po jogurtach, butelki czy puszki. Dziecko wkłada je do pojemników w sposób zgodny z ich przeznaczeniem. Rodzice mogą kontrolować, czy dziecko wkłada odpowiednie przedmioty do właściwych kartonów. Przy okazji tego ćwiczenia dorośli mogą poinformować pociechy, że nie wszystkie śmieci można wrzucać do kolorowych pojemników. Na pewno nie powinny się w nich znaleźć: niesprawny lub niepotrzebny sprzęt elektroniczny, żarówki energooszczędne, baterie czy przeterminowane leki.
     
  • „Drugie życie przedmiotów”– dziecko wspólnie z rodzicami może wykonać proste instrumenty muzyczne poprzez wsypanie do pustych, plastikowych butelek ryżu czy małych kamyczków. Innym pomysłem na tchnięcie „drugiego życia” w niepotrzebne przedmioty przez dzieci i rodziców jest wykorzystanie pojemników po jogurtach do stworzenia doniczek na kwiaty.
     
  • „Przedmioty wielokrotnego użytku są lepsze”– elementem edukacji ekologicznej jest także uczenie dzieci przez rodziców zastępowania przedmiotów jednorazowego użytku przedmiotami trwałymi (np. używanie podczas zakupów bawełnianych eko-toreb zamiast tzw. „reklamówek”.) 

Sposobów na kształtowanie u dzieci pozytywnych postaw ekologicznych jest oczywiście o wiele więcej. Bogate w nie są materiały edukacyjne programu „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, które mogą być wykorzystane jako inspiracja do wspólnej nauki z dziećmi. 

Więcej informacji o programie, jego regulamin oraz materiały edukacyjne w wersji cyfrowej do bezpłatnego pobrania, można znaleźć na stronie internetowej www.przyjacielenatury.pl .