Wydawać by się mogło, że w XXI wieku umiejętność czytania to nic nadzwyczajnego. Nic, czym można by się pochwalić albo uczynić z tego swój atut. Wszak czytać potrafią już uczniowie szkół podstawowych. Ba, zdarza się to nawet co sprytniejszym przedszkolakom… A jednak czytanie to coś więcej niż tylko składanie liter i łączenie ich w słowa. Głośne czytanie zaś nie jest jedynie wypowiadaniem zdań. To umiejętność właściwej interpretacji, odpowiednie rozłożenie akcentów, zrozumienie intencji autora i uwypuklenie najważniejszych treści. To znalezienie duszy tekstu. Dopiero wtedy książka zyskuje głos, przemawia do odbiorcy, zaczyna żyć. Przekonać się o tym mieli okazję uczestnicy odbywających się w Książnicy Pomorskiej warsztatów „Książka ma głos, czyli sztuka czytania”. Jak twierdzą organizatorzy: „Głośne czytanie, z wykorzystaniem stosownej wiedzy i właściwych narzędzi, może nieść ze sobą korzyści daleko wykraczające poza realizację podstawowej funkcji komunikacyjnej.”

8 grudnia, dokładnie w samo południe, uczniowie Gimnazjum nr 21 wzięli udział w zajęciach kształcących umiejętność głośnego czytania ze zrozumieniem, właściwą interpretację i dykcję. Warsztaty poprowadził pan Stanisław Heropolitański – dziennikarz i lektor. Na półtoragodzinne spotkanie składało się głośne odczytanie fragmentów Cesarza R. Kapuścińskiego, omówienie uczniowskich wykonań, a także wzorcowe odczytanie utworu przez trenera. Wszystko okraszone praktycznymi wskazówkami i radami prosto z „kuchni” profesjonalnego lektora. Jak poradzić sobie z chrypką? Jak okiełznać tremę? Jak czytać, aby nas słuchano? Tego też mogli dowiedzieć się uczestnicy.

Czytanie jest sztuką i jak każda sztuka wymaga nie tylko talentu, ale też wielu ćwiczeń. Czy każdy może stać się w niej mistrzem? Z pewnością nie. A jednak warto czytać i warto wiedzieć, jak czytać dobrze. Warto dać książce głos i duszę. Na przekór wszystkim tym, którzy twierdzą, że książka to odchodzący do lamusa relikt przeszłości.

Marzenna Szulc
nauczycielka języka polskiego
Gimnazjum nr 21 im. A. Mickiewicza
w Szczecinie

Głównym celem edukacji powinien być harmonijny rozwój dziecięcej osobowości, twórczości i kreatywności. Przydatne do tego może być innowacyjne myślenie, którego kształtowanie jest wymogiem naszych czasów. W jaki sposób możemy rozbudzać ciekawość u najmłodszych, a także motywować ich do poszukiwań i zadawania pytań – podpowiada Małgorzata Jabłońska, ekspertka współpracująca z programem edukacyjnym „Klub Bezpiecznego Puchatka”, w ramach którego proponujemy zajęcia dotyczące innowacyjnego myślenia.

Innowacyjne myślenie w domu i szkole
Innowacyjne myślenie to działanie polegające na zastosowaniu różnorodnych pomysłów oraz oryginalnych rozwiązań danego problemu. Bazuje ono na wykorzystaniu aktywności uczniów oraz przyswajaniu przez nich nowych wiadomości za pośrednictwem zmysłów. Nauka innowacyjnego myślenia to niezwykle ważny element ogólnopolskiego programu edukacyjnego „Klub Bezpiecznego Puchatka”, którego celem jest edukacja uczniów klas I szkół podstawowych w zakresie bezpieczeństwa. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych metod edukacyjnych w ramach programu, dzieci lepiej przyswajają zasady bezpieczeństwa oraz koncentrują się na realizowanym materiale.

Istnieje wiele metod rozwijających kreatywność i poprawiających zdolność nieszablonowego myślenia dziecka. Ich dobór powinien zależeć przede wszystkim od rodzaju treści, jakie chcemy przekazać naszym pociechom. Wybierając konkretną metodę, nauczyciele i rodzice powinni zwrócić uwagę na możliwości dzieci, a także ich potrzeby, zainteresowania czy temperament. Poniżej znajdują się najbardziej popularne i skuteczne metody, które warto wykorzystać do wspomagania innowacyjnego myślenia najmłodszych uczniów, na początku ich szkolnej przygody.

Sposoby stymulowania innowacyjnego myślenia dzieci

Technika „śniegowej kuli” – dzieci dyskutują w parach nad zadanym pytaniem. Następnie wspólnie rozmawiają o problemie. Najpierw w grupach czteroosobowych, a na koniec w ośmioosobowych. Warto stosować tę metodę, gdyż dzięki niej dzieci uczą się wypracowywania jednego, wspólnego dla wszystkich stanowiska. Dodatkowo przyjęta forma pozwala każdemu małemu uczestnikowi dyskusji na wyrażenie własnego zdania i uczy umiejętności negocjowania czy formułowania myśli.

Technika „burzy mózgów” – dzieci spontanicznie przedstawiają pomysły rozwiązania wybranego problemu. Omawianą kwestią może być np. bezpieczeństwo w drodze do szkoły. Po wskazaniu swoich pomysłów uczestnicy „burzy mózgów” wybierają te najbardziej trafne. Celem tej techniki, oprócz zgłoszenia dużej ilości pomysłów w krótkim czasie, jest uczenie najmłodszych wzajemnego szacunku dla swoich propozycji.

Snucie fantastycznych historii – nauczyciel lub rodzic rozpoczyna opowieść np. o niezwykłej planecie, na której wszystko jest możliwe, a dzieci po kolei ją kontynuują i zmieniają według własnej wyobraźni. Swoje wyobrażenia mogą przedstawiać, np. za pomocą rysunków. Podczas takich zabaw dzieci potrafią zaskoczyć dorosłych wyobraźnią, pomysłami i kreatywnością. W ich opowiadaniach pojawiają się ufoludki, kosmonauci czy przedmioty o niecodziennych właściwościach.

„Gwiazda skojarzeń” – dzieci siedzą w kręgu, a w środku znajduje się znany im przedmiot lub obrazek przedstawiający osobę lub rzecz. Zadaniem najmłodszych jest przedstawienie skojarzeń, które wiążą się z tym przedmiotem lub obrazkiem. Za pomocą tej techniki nauczyciele i rodzice mogą uczyć dzieci rozpoznawania przedmiotów bezpiecznych i niebezpiecznych. Może to stać się np. poprzez ułożenie na dywanie nożyczek czy zapałek i poproszenie dzieci o zaprezentowanie swoich skojarzeń oraz przyporządkowanie przedmiotów do grupy bezpiecznych lub niebezpiecznych.

Analogia symboliczna – zabawa polega na szukaniu symboli dla zobrazowania zjawisk, uczuć, nastrojów. Metodę tę można zastosować, aby zwrócić uwagę dzieci na znaki drogowe. Nauczyciele lub rodzice pokazują dzieciom symbole graficzne znaków drogowych. Następnie mówią, że będą bawić się w wymyślanie innych znaków. Uczestnicy zabawy losują kartoniki z nazwą uczucia, np. miłość, radość, smutek, strach. Następnie za pomocą gestu, ruchu, mimiki twarzy starają się te emocje przedstawić. Pozostali uczestnicy zabawy zgadują, o jakie uczucie chodzi. Po prezentacji najmłodsi rysują znaki będące symbolami określonych uczuć. Taka pożyteczna zabawa rozwija umiejętność nazywania oraz rozpoznawania uczuć i emocji.

Drama – zabawa polega na stworzeniu fikcyjnej sytuacji, w trakcie której dzieci będą miały możliwość zdobycia nowych doświadczeń, umiejętności oraz dokonania własnych wyborów. Drama może służyć do nauczenia bezpiecznego zachowania w różnych sytuacjach i miejscach. Istotą dramy może być również odgrywanie przez dzieci wybranych, konkretnych ról.

Gry i zabawy ruchowe – ruch jest naturalną potrzebą każdego człowieka. Gry i zabawy ruchowe szczególnie korzystnie wpływają na poprawę kondycji fizycznej i psychicznej dzieci. Dodatkowo uczą je zdrowej rywalizacji, dyscypliny i współpracy. Ich znaczenie dla prawidłowego rozwoju pierwszoklasistów jest nie do przecenienia.

Kreatywne rysowanie – dzieci otrzymują kartkę z narysowanymi 24 kołami. Ich zadaniem jest przekształcić każde koło w rysunek jakiegoś przedmiotu lub postaci (np. wykonanie na podstawie figury geometrycznej projektu wyimaginowanego statku kosmicznego). Rysunki powinny być proste
i schematyczne. W tej technice liczy się pomysłowość, inwencja twórcza i tempo rysowania.

Zabawowe formy pracy – krzyżówki, szarady, rebusy, zagadki, które same w sobie stanowią zadania. Ich samodzielne rozwiązanie daje uczniom dużo satysfakcji. Wielką zaletą tej formy pracy jest także to, że dzieci mogą stosować ją w domu i traktować jako źródło dobrej, pozaszkolnej zabawy.

Przedstawione powyżej sposoby stymulowania innowacyjnego myślenia dzieci są wykorzystywane
w ramach zajęć „Klubu Bezpiecznego Puchatka”. Dodatkowo, w materiałach edukacyjnych przygotowanych w ramach projektu można znaleźć dużo więcej skutecznych metod pomagających rozbudzić kreatywność dzieci. Można je pobrać bezpłatnie ze strony programu www.bezpiecznypuchatek.pl

Małgorzata Jabłońska
pedagog szkolny
współpracujący z programem edukacyjnym „Klub Bezpiecznego Puchatka”

Jednym z istotnych zadań dorosłych, zarówno nauczycieli, jak i rodziców, powinno być nauczenie dzieci szacunku do przyrody. Umiejętność dostrzegania niepowtarzalnego uroku roślin i zwierząt jest umiejętnością, którą warto kształcić już u najmłodszych przedszkolaków. Dzieci są wrażliwe na piękno przyrody i naturalnie uczą się je doceniać i szanować. Małgorzata Jabłońska, ekspert współpracujący z programem edukacyjnym „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, z okazji przypadającego 11 lutego Dnia Dokarmiania Zwierzyny Leśnej przedstawia kilka interesujących sposobów, jak poprzez różne aktywności i zabawy budować u dzieci szacunek do natury – do świata roślini zwierząt.

Odsłońmy przed dzieckiem świat przyrody

Dzieci lubią przebywać na łonie natury. Kontakty z przyrodą są dla nich źródłem wrażeń i emocji. Motywują one do poznawania świata za pomocą zmysłów, rozwijają wyobraźnię oraz zaspokajają potrzebę ruchu. Podczas spacerów na świeżym powietrzu nasze pociechy nie tylko poznają świat przyrody, ale również uczą się najważniejszych zachowań proekologicznych. 

Uczenie przedszkolaków pozytywnych zachowań względem przyrody jest wymogiem naszych czasów. To między innymi z tego powodu powstał program edukacyjny „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, którego VII edycja trwa w roku przedszkolnym 2014/2015. Jego celem jest wzrost świadomości dzieci względem ochrony przyrody, a także popularyzacja edukacji ekologicznej wśród najmłodszych, ich nauczycieli i rodziców. W tegorocznej edycji programu bierze udział pół miliona dzieci z 6000 polskich przedszkoli. 

Poniżej znajdują się zaczerpnięte m.in. z materiałów edukacyjnych programu „Kubusiowi Przyjaciele Natury” interesujące pomysły na edukacje dzieci w zakresie budowania w nich szacunku do przyrody. Zaprezentowane propozycje zabaw i aktywności mogą być realizowane zarówno przez nauczycieli przedszkolnych, jak i rodziców. Pomysły te mogą stanowić ciekawą propozycję pożytecznego, a zarazem przyjemnego spędzania czasu z dziećmi.

 Sposoby kształtowania u dzieci szacunku do środowiska naturalnego, w szczególności świata roślin i zwierząt:

• Organizowanie spacerów i wycieczek ekologicznych– wycieczki oraz spacery mogą być dla dzieci okazją do poznania różnych roślin i zwierząt, a także przyswojenia wielu ciekawostek na ich temat. Przykładem może być wycieczka do lasu i spotkanie z leśniczym, który ciekawie opowie o zwyczajach zwierząt, zimą pokaże paśniki z sianem, czy widoczne na śniegu śladach zwierząt. Podczas wyprawy dzieci dowiedzą się również jak ogromną rolę pełnią drzewa w procesie oczyszczania powietrza z dwutlenku węgla i wzbogacania go w niezbędny do życia tlen.
   
• Zwracanie uwagi na zasady postępowania z przyrodą– przed każdą wycieczką warto przypomnieć najmłodszym zasady zachowania, obowiązujące w miejscach, do których się udają. Można wykorzystać do tego rysunki. W tym celu dzielimy dzieci na dwie grupy. Pierwsza grupa przedstawia zachowania właściwe, np. zbieranie kasztanów i żołędzi w parku czy zbieranie pozostałości po drugim śniadaniu do woreczka. Zadaniem drugiej grupy jest przedstawienie zachowań niewłaściwych, np. łamania gałęzi, straszenie zwierząt leśnych czy niepotrzebne zrywania liści z drzew.
   
• Zabawa „Kto gdzie mieszka?”– dziecko otrzymuje kartę pracy, na której po jednej stronie narysowane są zwierzęta, po drugiej ich „domy”. Zadaniem dziecka jest połączenie obrazków w pary, np.: niedźwiedź - gawra, ptak - gniazdo, pszczoła-ul.
   
• Zabawa „Kto co je?”– uczestnicy zabawy łączą w pary zwierzęta i ich ulubione przysmaki, np.: dzika z żołędziami czy ptaka z ziarnami zbóż.
   
• Zabawa „Czyj to ślad?”– zadaniem dziecka jest połączenie w pary obrazków zwierząt z obrazkami pozostawianych przez nich śladów.
   
• Zabawa „Kim jestem?” – jedno z dzieci naśladuje określone zwierzę, zadaniem pozostałych uczestników zabawy lub rodziców jest odgadniecie, o jakie stworzenie chodzi.
   
• Zabawa „Czyj to głos?”– dzieci kolejno naśladują głosy zwierząt (np. pohukiwanie sowy). Zadaniem pozostałych uczestników jest zidentyfikowanie odgłosów.
   
• Zabawa „Wiewiórki, do dziupli!”– na czas zabawy przedszkolna sala lub duży pokój zamienia się w las, a dzieci i rodzice lub nauczyciele w skaczące po gałęziach drzew wiewiórki. Na hasło osoby prowadzącej: „Wiewiórki, do dziupli!” uczestnicy zabawy siadają na ustawionych na środku sali krzesełkach. Utrudnienie stanowi fakt, że krzesełek jest o jedno za mało. Dziecko lub dorosły, któremu nie udało się usiąść na krzesełku, przestaje być wiewiórką. Nie odpada jednak z gry - staje się fruwającym po lesie ptaszkiem. Wygrywa dziecko, któremu udało się usiąść na ostatnim krzesełku. Zabawę można modyfikować, zmieniając hasło na: „Ptaszki, do gniazd!”, „Motylki, na kwiatki!”.   
             
• „Kącik przyrody”– zorganizowanie w przedszkolu lub domu specjalnego miejsca przeznaczonego na hodowlę roślin (np. fasoli) lub zwierząt (rybek, chomika, żółwia). Hodowle takie na pewno przyniosą dzieciom wiele radości, ale także nauczą odpowiedzialności i sumienności. Przedszkolaki poznają podstawowe zasady pielęgnowania roślin i zwierząt oraz ich potrzeby.      
   
• Dokarmianie ptaków– warto przede wszystkim uświadomić dzieciom, że bez ich pomocy wiele ptaków może nie przetrwać zimy. Ważne, aby przedszkolaki nauczyły się rozróżniać i nazywać przylatujące do karmników ptaki. Mogą je również narysować, pokolorować lub ulepić z plasteliny. Ciekawym pomysłem dla rodziców lub nauczycieli przedszkolnych może być również zaangażowanie dzieci w budowę prostych karmników dla ptaków. Dzieci przy pomocy rodziców mogą również przygotowywać pokarm dla kaczek lub łabędzi, a następnie karmić je podczas wizyt w parkach. 
   
• Wspólne oglądanie przez rodziców i dzieci programów przyrodniczych– dzięki zapoznaniu dzieci z wartościowymi programami przyrodniczymi będą one w stanie lepiej zrozumieć świat zwierząt i roślin. Jednocześnie będą odnosić się do niego z większym szacunkiem. Przy okazji wspólne oglądanie filmów dla dorosłych i dzieci może być przyjemnym pomysłem na spędzenie długich zimowych dni. 
   
• Przedstawienia ekologiczne– Przygotowywanie w przedszkolu lub domu przedstawień o tematyce ekologicznej, w których dzieci odgrywają role zwierząt lub roślin. Poprzez naturalną łatwość wczuwania się w role przedszkolaki uczą się szacunku do przyrody. Jednocześnie stają się bardziej wrażliwe na przejawy jej dewastowania przez człowieka.
   
• Uczestnictwo w akcjach na rzecz ochrony środowiska– Uczestnictwo w akcjach związanych z ochroną środowiska naturalnego, np. „Sprzątaniu Świata”. Zadaniem najstarszych przedszkolaków, wyposażonych w rękawice i worki, może być pozbieranie papierków w okolicach przedszkola. Dzieci mogą również pomóc rodzicom w sprzątaniu ogródka lub podwórka przed domem. Takie działanie pozwoli dzieciom poczuć się gospodarzami planety, odpowiedzialnymi za jej los. Dodatkowo biorąc udział w akcji dzieci poczują się równie ważne jak uczniowie oraz dorośli. 
   
• Obchodzenie dni ekologicznych– może to być np. obchodzenie 11 lutego w przedszkolu Dnia Dokarmiania Zwierzyny Leśnej. Dzień ten można uczcić poprzez organizacje konkursów i quizów, dotyczących wiedzy o zwierzętach lub spotkanie z leśnikiem bądź hodowcą zwierząt. Udział w konkursach czy spotkania z kompetentnymi osobami pozwolą dzieciom utrwalić posiadaną wiedzę, a jednocześnie nauczą je przestrzegania reguł dotyczących postępowania ze zwierzętami czy roślinami. 

Sposobów na kształtowanie u dzieci szacunku do środowiska naturalnego jest o wiele więcej. Ważne jednak, aby zajęcia prowadzone w ramach edukacji ekologicznej były ciekawe i różnorodne. Dobór odpowiednich gier, zabaw czy ćwiczeń zależy od inwencji osoby prowadzącej. Jako inspirację w tym zakresie polecam scenariusze zajęć zamieszczone w materiałach edukacyjnych programu „Kubusiowi Przyjaciele Natury”. W bogato ilustrowanych materiałach znajduje się również wiele ciekawostek ekologicznych, które mogą okazać się interesujące nie tylko dzieci. Wszystkie materiały w wersji elektronicznej, z możliwością pobrania znajdują się na stronie www.przyjacielenatury.pl.

Małgorzata Jabłońska
ekspert współpracujący z programem edukacyjnym „Kubusiowi Przyjaciele Natury”

Kształtowanie świadomości ekologicznej u dzieci warto rozpocząć już w wieku przedszkolnym. Przedszkolaki są aktywne poznawczo i poprzez naśladowanie osób dorosłych (szczególnie rodziców i nauczycieli) skutecznie uczą się dobrych zachowań. Dlatego, kiedy nasze dziecko skończy 4-5 lat postarajmy się nauczyć je dostrzegania piękna natury, dbania o nią i okazywania jej szacunku. Małgorzata Jabłońska, ekspert współpracujący z programem edukacyjnym „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, przedstawia kilka interesujących sposobów, jak poprzez zabawę kształtować u dzieci proekologiczną postawę.     

Od czego zacząć?

Dobrym początkiem nauki może być zapoznanie dzieci z takimi pojęciami jak ochrona przyrody, segregowanie śmieci czy recykling. Oczywiście nasze pociechy nie od razu zapamiętają choćby słowo „recykling”. Ale wykorzystując np. materiały edukacyjne programu edukacyjnego „Kubusiowi Przyjaciele Natury” zawierające wiele przykładów ciekawych patentów na naukę poprzez zabawę, dzieci mogą oswoić się z tym pojęciem i zrozumieć, co ono oznacza w praktyce.

Zabawa jest doskonałą formą nauki dla przedszkolaka z kilku powodów. Przede wszystkim sprzyja rozwojowi fizycznemu i psychicznemu dziecka. Jednocześnie zabawa ułatwia dziecku wejście w życie społeczne i daje szansę na poznanie, oswojenie, a przede wszystkim zrozumienie otaczającego świata. Warto przy tym pamiętać, aby zapewnić dziecku możliwość interakcji z rówieśnikami. Wynika to z faktu, że w wieku przedszkolnym około 40% wszystkich zabaw powinny stanowić zabawy wspólne i zespołowe.          

Poniżej znajdują się zaczerpnięte m.in. z materiałów edukacyjnych „Kubusiowych Przyjaciół Natury” ciekawe przykładowe sposoby, jak połączyć zabawę z nauką na potrzeby kształtowania pozytywnych postaw ekologicznych najmłodszych. Szczególnie w kontekście powtórnego wykorzystania odpadów i segregowania śmieci. Zaprezentowane poniżej zabawy mogą być wykonywane zarówno podczas zajęć w przedszkolu, w grupie, jak i w domu z rodzicami. Wybrane zabawy mogą stać się dla rodziców i dzieci okazją do miłego spędzenia czasu i pogłębienia wzajemnych relacji. 

Sposoby dotyczące kształtowania u dzieci ekologicznych postaw

• „Gwiazdy skojarzeń”–zadaniem przedszkolaka jest uzupełnienie karty pracy z narysowanym na środku przedmiotem, np. zgniecioną puszką. Od obrazka biegną symetrycznie cztery strzałki, zakończone kołami. W każdym z tych kół dziecko powinno narysować przedmiot, który można otrzymać w procesie recyklingu puszki.
   
• „Recyklingowe zawody”– dzieci dzielone są na cztery grupy. Każda z nich otrzymuje żółty karton na plastikowe butelki. Wygrywa ta grupa, która zmieści w kartonie najwięcej butelek. W trakcie zabawy możemy podsuną dzieciom pomysł, że butelki trzeba zgnieść.
   
• „W pojemniku na plastik znajduje się…”–każdy z uczestników zabawy po kolei wypowiada pierwszą sekwencję zdania, dodając do niej nazwę przedmiotu, który znajduje się w pojemniku. Uwzględnia przy tym jednak słowa dodane przez poprzedników. Nauczyciel powinien zwracać uwagę na to, aby przedszkolaki dodawały nazwy tylko tych przedmiotów, dla których przeznaczony jest pojemnik na plastik.
   
• „Labirynty”–zadaniem dziecka jest odnalezienie drogi, którą zobrazowany na karcie pracy przedmiot trafi do odpowiedniego pojemnika.
   
• „Co możemy uzyskać po przetworzeniu odpadów zgromadzonych w pojemnikach na makulaturę?”– korzystne będzie przeprowadzenie zabawy metodą „burzy mózgów”. Dzieci mają dużą wyobraźnię i są kreatywne. W związku z tym możemy spodziewać się wielu interesujących odpowiedzi.
   
• „Z czego wykonany jest ten przedmiot?”–zadanie  może być wykonywane przez rodzica i dziecko. Dziecko ma zawiązane oczy. Rodzic podaje mu różne przedmioty. Zadaniem dziecka mającego zawiązane oczy jest odgadnięcie, jaki przedmiot trzyma w rękach i z czego jest on wykonany. Ćwiczenie uczy pociechę nazywania oraz rozpoznawania różnego rodzaju tworzyw. 
   
• „Tworzenie par”– dziecko i rodzice mogą zagrać w grę polegającą na dobieraniu w pary obrazków przedstawiających przedmioty wykonane z tego samego tworzywa. Gra ta może polegać również na wyszukiwanie w zbiorze obrazka, który nie pasuje do pozostałych. 
   
• „Segregowanie materiałów”–dziecko wraz z rodzicami przygotowuje kartony, w kolorach pojemników na odpady segregowane. Następnie maluch umieszcza w nich zgromadzone wcześniej przedmioty. Mogą to być np. gazety, torebki papierowe, pojemniki po jogurtach, butelki czy puszki. Dziecko wkłada je do pojemników w sposób zgodny z ich przeznaczeniem. Rodzice mogą kontrolować, czy dziecko wkłada odpowiednie przedmioty do właściwych kartonów. Przy okazji tego ćwiczenia dorośli mogą poinformować pociechy, że nie wszystkie śmieci można wrzucać do kolorowych pojemników. Na pewno nie powinny się w nich znaleźć: niesprawny lub niepotrzebny sprzęt elektroniczny, żarówki energooszczędne, baterie czy przeterminowane leki.
   
• „Drugie życie przedmiotów”– dziecko wspólnie z rodzicami może wykonać proste instrumenty muzyczne poprzez wsypanie do pustych, plastikowych butelek ryżu czy małych kamyczków. Innym pomysłem na tchnięcie „drugiego życia” w niepotrzebne przedmioty przez dzieci i rodziców jest wykorzystanie pojemników po jogurtach do stworzenia doniczek na kwiaty.
   
• „Przedmioty wielokrotnego użytku są lepsze”– elementem edukacji ekologicznej jest także uczenie dzieci przez rodziców zastępowania przedmiotów jednorazowego użytku przedmiotami trwałymi (np. używanie podczas zakupów bawełnianych eko-toreb zamiast tzw. „reklamówek”.) 

Sposobów na kształtowanie u dzieci pozytywnych postaw ekologicznych jest oczywiście o wiele więcej. Bogate w nie są materiały edukacyjne programu „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, które mogą być wykorzystane jako inspiracja do wspólnej nauki z dziećmi. 

Więcej informacji o programie, jego regulamin oraz materiały edukacyjne w wersji cyfrowej do bezpłatnego pobrania, można znaleźć na stronie internetowej www.przyjacielenatury.pl .

Warzywa, owoce lub soki powinny stanowić integralną część każdego posiłku dziecka. Jeśli wydaje Ci się, że zachęcenie dziecka do ich spożywania to zadanie ponad Twoje siły, to jesteś w błędzie! Wystarczy jedynie odrobina chęci i wykorzystanie kilku sprawdzonych sposobów!

Kształtowanie pozytywnych nawyków żywieniowych, a szczególnie zachęcenia dzieci do jedzenia 5 porcji owoców, warzyw lub soku powinno rozpocząć się jak najwcześniej. Pomocą w tym zakresie służy między innymi największy program edukacyjny dla przedszkoli „Kubusiowi Przyjaciele Natury”. W ramach trwającej VII edycji akcji, do której przystąpiło ponad pół miliona dzieci z 6000 przedszkoli w całej Polsce, nauczyciele przeprowadzają lekcje dotyczące m.in. walorów owoców, warzyw i soków. Dodatkowo podczas specjalnego Dnia Marchewki, dzieci uczestniczą w zabawach, dzięki którym bliżej poznają to warzywo oraz dania i przetwory, które można z niego przygotować.

Kto warzywa, owoce i soki spożywa, ten zdrowie wygrywa!

Warzywa, owoce oraz soki powinny mieć stałe miejsce w diecie dziecka. Przede wszystkim dlatego, że ich codzienne spożywanie pozwala dostarczyć młodemu organizmowi wszystkie cenne składniki odżywcze – w szczególności witaminy, sole mineralne, błonnik czy kwasy organiczne. Mały, dorastający organizm potrzebuje witamin w sposób szczególny, gdyż są one niezbędne do jego wzrostu.

Ile warzyw i owoców codziennie powinniśmy serwować naszym dzieciom, aby zdrowo rosły? Według Światowej Organizacji Zdrowia jest to około 500 gramów, które powinny być podzielone na co najmniej 5 porcji. Jedną porcją może być średniej wielkości owoc lub warzywo (np. banan czy marchewka) lub kilka mniejszych (winogrona, czereśnie). Porcją warzyw lub owoców może być również szklanka soku owocowego lub owocowo-warzywnego.

Poniżej znajdują się zaczerpnięte m.in. z materiałów edukacyjnych programu „Kubusiowi Przyjaciele Natury” przykłady działań, które zachęcą dzieci do sięgnięcia po warzywa i owoce. Przedstawione sposoby z powodzeniem mogą być stosowane zarówno przez rodziców maluchów oraz większych dzieci. Przy okazji zastosowanie ich w praktyce może być doskonałą okazją do nawiązania bliższej relacji ze swoją pociechą.

Sprawdzone sposoby na zachęcenie dziecka do jedzenia owoców i warzyw oraz picia soków!

1. Daj przykład!

Jako dorośli musimy dawać dzieciom dobry przykład. Jeśli sami nie będziemy jeść owoców, warzyw czy pić soków, to tym bardziej nie przekonamy do tego naszych pociech. Wytłumaczmy dziecku, dlaczego jedzenie warzyw i owoców jest tak ważne dla zachowania dobrego zdrowia. Oczywiście zachowajmy przy tym rodzicielski rozsądek. Nie zmuszajmy naszych latorośli do jedzenia owoców i warzyw, lecz cierpliwie przekonujmy je do nich.

Sposobem może być np. podzielenie się z pociechami naszymi ulubionymi przekąskami owocowo-warzywnymi, które sami lubimy przegryzać w ciągu dnia. Możemy to zrobić np. poprzez podsunięcie dzieciom w trakcie zabawy talerza z pokrojonymi w plasterki jabłkami czy marchewkami, bądź kawałkami mandarynek. Maluchy pochłonięte zabawą chętnie przegryzą „małe, co nieco”, a jednocześnie nie wiedząc o tym zjedzą jedną porcję owoców i warzyw.

2. Podawaj soki i musy, jako zdrową alternatywę dla warzyw i owoców

Sposobem na wprowadzenie porcji owoców i warzyw do diety dziecka jest także podawanie soku, np.: soku owocowego lub takiego na bazie marchwi. Soki owocowe oraz soki marchwiowe z dodatkiem owoców, takich jak jabłka, pomarańcze, malina, truskawka czy banan będą nie tylko pyszną, ale przede wszystkim wartościową propozycją. Między innymi dlatego, ponieważ zawierają witaminy – witaminy A, B, C, D i K, a także cenne związki mineralne.

Warto pamiętać, że poza owocami, warzywami i sokami cennym źródłem minerałów i witamin (np. witaminy C) są również musy owocowe. Z tego powodu posiłek w formie musu z owoców może być smacznym i zdrowym dodatkiem, np.: do drugiego śniadania.

Warto podkreślić, że soki 100% i musy nie zawierają konserwantów, żadnych sztucznych dodatków, ani dodatku cukru, czy innych substancji słodzących. Ich dużym plusem jest także to, że są powszechnie dostępne na sklepowych półkach w wygodnych opakowaniach. Dzięki temu dzieci łatwo mogą je zabrać ze sobą do szkoły, na wycieczkę czy zajęcia sportowe. W ten sposób jedną z 5 porcji warzyw, owoców lub soku mogą mieć zawsze przy sobie.

3. Wykorzystaj warzywa i owoce jako element zabawy!

Warzywa i owoce mogą być także świetnym elementem kulinarnych zabaw z dziećmi. Poprzez zabawę dzieci łatwiej będą mogły oswoić się z nowymi smakami, kolorami i zapachami. Z papryki, pomidorów lub rzodkiewki można przygotować kanapkowe postaci, krajobrazy czy zwierzaki. Będą one dla dziecka zdecydowanie atrakcyjniejszym towarzyszem posiłku niż zwykle kromki chleba z dodatkami. Kolorowe warzywa i owoce można także wykorzystać jako smaczny element różnego rodzaju kompozycji sałatkowych, które rodzice mogą przygotować z dziećmi.

Warzywa można także włączyć do zabawy z dzieckiem w tzw. „ślepą próbę”. Zabawa polegałaby na tym, że dziecko z zawiązanymi oczami próbowałoby pokrojone na drobne kawałki warzywa. Celem zabawy byłoby wskazanie przez dziecko tego warzywa, które najbardziej mu smakuje. Taka zabawa daje maluchowi szansę na spokojne spróbowanie różnych warzyw i znalezienie swojego ulubionego.

4. Dostarczaj porcje warzyw i owoców w innych potrawach!

Sprytnym zabiegiem jest również dodawanie warzyw i owoców do innych potraw lub wykorzystywanie ich do przygotowania ulubionych przekąsek maluchów. Warzywa mogą znaleźć się
w składzie różnego rodzaju mięs (np. kotletów mielonych), zupach (np. rosole) czy daniach jarskich (np. naleśniki z warzywnym farszem). Podobnie rzecz ma się z owocami. Jeśli nasze dziecko uwielbia różnego rodzaju przekąski, to jako zdrową alternatywę przygotujmy mu np.: szaszłyki zrobione
z jabłek lub bananów albo pożywny koktajl owocowy.

5. Skomponuj warzywno-owocowe menu na cały dzień.

Rodzicom często zdarza się zapominać, że w dostarczaniu dziecku 5 porcji owoców, warzyw i soku najważniejsza jest regularność. Tylko częste spożywanie zdrowych, bogatych w witaminy i minerały produktów przez nasze pociechy sprawi, że ich odporność oraz samopoczucie stopniowo będzie się poprawiać. Pomysłem dla rodziców, którzy czasem zapominają o znaczeniu owoców, warzyw lub soków w diecie dziecka jest przygotowywania na początku każdego tygodnia warzywno-owocowego menu.

Takie menu, w formie papierowej lub zapisane jako plik tekstowy w komputerze, powinno zawierać rozkład posiłków na cały dzień z uwzględnieniem warzyw, owoców lub soku. Do planowania menu i tego, jakie dodatki owocowo-warzywne mają się w nich znaleźć warto zaprosić również dziecko. Poniżej prezentujemy przykładowe menu na dzień, które może być dla rodziców źródłem kulinarnych inspiracji.

Na śniadanie podajmy dziecku kanapki z szynką i pomidorem oraz pożywny sok owocowo-warzywny. W roli drugiego śniadania sprawdzi się bułka z serem żółtym, jajkiem, liściem sałaty lub ogórkiem konserwowym oraz mus owocowo-warzywny, który także ze względu na wygodne opakowanie świetnie nadaje się do zabrania w plecaku do przedszkola, szkoły lub na wycieczkę. Jako dania obiadowe możemy podać np.: zupę krem z brokułów oraz kotleciki drobiowe z ziemniakami i buraczkami lub marchewką. Dobrym pomysłem na pożywny podwieczorek mogą być np.: tosty z mozarellą, pomidorem i bazylią, a do tego średniej wielkości jabłko lub banan. Z kolei na kolację warto podać dziecku kanapki posmarowane twarożkiem ze szczypiorkiem i ogórkiem.

6. Kupuj, uprawiaj i gotuj wraz z dzieckiem

Do jedzenia owoców i warzyw dziecko można również przekonać angażując je w zakupy, gotowanie czy uprawianie ogródka. Szczególnie małe dzieci chętnie pomagają dorosłym w codziennych obowiązkach i lubią czuć, że mają wpływ na prowadzenie domu. Dlatego podczas zakupów spożywczych zaproponuj dziecku, aby samo wybrało te warzywa i owoce, na które w danym momencie ma ochotę. Dzięki temu później Twoja pociecha później równie chętnie zaangażuje się  w przygotowanie posiłków z produktów, które samo wybrało.

Dobrym pomysłem jest także zaproszenie dziecka do pomocy przy uprawianiu przydomowego ogródka. Dzięki takiej aktywności maluch bezpośrednio zobaczy, w jaki sposób rosną warzywa czy owoce i nauczy się, jak je pielęgnować. W konsekwencji dziecko chętniej będzie próbować warzywno-owocowych specjałów, których samo doglądało.

***
Więcej informacji o programie „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, jego materiały edukacyjne w wersji elektronicznej do bezpłatnego pobrania oraz interesujące pomysłów na wprowadzenie warzyw owoców oraz soków do diety dzieci można znaleźć na stronie internetowej www.przyjacielenatury.pl .

Marchewka to warzywo, z którym dzieci stykają się już na początku życia. Soki, musy i inne przetwory z marchwi, ze względu na swoją lekkostrawność oraz łatwość przyswajania przez organizm, mogą spożywać już niemowlęta. Zdaniem specjalistów ds. żywienia marchewka powinna być także ważnym składnikiem diety starszych dzieci, np. przedszkolaków.

Zwracają na to uwagę również organizatorzy programu edukacyjnego „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, do którego VII edycji przystąpiło ponad pół miliona dzieci z 6000 przedszkoli z całej Polski. W ramach projektu dzieci wraz z nauczycielami obchodzą m.in.: specjalny „Dzień Marchewki”. Podczas tego wyjątkowego dnia maluchy dowiadują się: z jakich części składa się marchewka, jakie zwierzęta uwielbiają to warzywo, jakie pyszne soki można z niej przyrządzić oraz dlaczego warto spożywać marchewkę pod różnymi postaciami.

A czy my dorośli pamiętamy o dobroczynnych właściwościach marchewki i soku marchwiowego dla zdrowia naszego oraz naszych pociech? Czy mamy świadomość, jak wiele cennych witamin, minerałów i składników odżywczych możemy przyswoić jedząc marchewkę lub pijąc sok marchwiowy np. z dodatkiem owoców? Jeśli nie, to przyszedł najwyższy czas na powtórkę podstawowych informacji. Pomoże w tym nasz mini przewodnik po marchewkowym świecie.

Wszystko zaczęło się w Chinach…

Marchewka jest warzywem, którego rodowód sięga starożytności. Jako jego ojczyznę wskazuje się Chiny. Zaskakujący dla wielu może być fakt, że znana nam współcześnie pomarańczowa odmiana to wynalazek nowożytny. Została ona wyhodowana w XVII wieku. Przyczynili się do tego holenderscy botanicy, którzy z powodzeniem skrzyżowali ze sobą czerwoną i żółtą marchew. W dawnych czasach, ale i współcześnie, marchewka występuje również między innymi w odmianach białej, fioletowej oraz tęczowej.

W tym momencie marchewka jest jednym z najpopularniejszych warzyw na świecie. Powstają z niej soki, sałatki, surówki, desery, a nawet… dżem. Ten ostatni specjał to jeden z produktów narodowych Portugalii.

Marchewka = samo zdrowie

Patrząc na marchewkę pod kątem właściwości prozdrowotnych, trudno znaleźć drugie warzywo tak bogate w witaminy, składniki odżywcze oraz mikro- i makroelementy. Marchewka to cenne źródło witamin: B1 (tiaminy), B2 (ryboflawiny), C, PP (niacyny), K, E oraz błonnika. Dodatkowo zawiera w sobie bardzo potrzebne naszemu organizmowi związki mineralne, między innymi wapń, żelazo, cynk czy potas.

Sok marchwiowy – eliksir młodości, piękna i energii

Marchewka jest warzywem o niezwykłych właściwościach zdrowotnych, ale często dzieci i dorośli nie lubią spożywać jej w formie surowej czy gotowanej. Nie stanowi to jednak przeszkody w korzystaniu
z jej dobroczynnych właściwości pod postacią soku marchwiowego z dodatkiem owoców takich jak jabłka, banany, pomarańcze czy maliny.

Sok marchwiowo – owocowy stanowi doskonałe źródło beta-karotenu, czyli witaminy A, która między innymi pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia, w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego czy też pomaga zachować zdrową i piękną skórę.

Sok może być także doskonałym towarzyszem zabaw i aktywności dziecka. Ze względu na dużą ilość witamin oraz składników odżywczych, soki owocowo-warzywne, to przekąska stanowiąca formę uzupełnienia przez dziecko energii po wysiłku. Ich atutem jest także to, że są dostępne w wygodnych, plastikowych opakowaniach. Dzięki temu rodzice mogą spakować je dziecku do plecaka lub dodać do prowiantu na wycieczkę. W ten sposób będą mieć pewność, że maluch zawsze będzie miał ze sobą jedną z pięciu porcji owoców, warzyw lub soku.

Alternatywą dla soków mogą być również -owocowo-marchwiowe musy bez dodatku cukru. Stanowią one również cenne źródło błonnika i witamin a dzięki dostępności w wygodnych opakowaniach mogą być smacznym i zdrowym dodatkiem np. do drugiego śniadania.

Kto marchewkę lubi, ten zdrowia nie zgubi!

Jednym, z najlepszych sposobów na dobre samopoczucie każdego dnia jest regularne jedzenie marchewki czy picie soków marchwiowo-owocowych, będących elementami zbilansowanej
i zróżnicowanej diety, która jest podstawą zdrowego stylu życia. Dlatego od dziś podejmijmy wyzwanie „Kubusiowych Przyjaciół Natury” i razem z naszymi dziećmi chrupmy oraz pijmy „małe co nieco” przygotowane z marchewki: na śniadanie, obiad czy kolację.

„Bezpieczeństwo nie jest wszystkim, lecz bez bezpieczeństwa wszystko jest niczym”.
K. Neyman

Szkoła dla wielu to drugi dom, w którym przez większość czasu młodzież uczy się i bawi razem ze swoimi przyjaciółmi. Poznaje świat i rządzące nim zasady. Dowiaduje się, czym jest akceptacja i tolerancja wobec innych. To szkoła daje możliwość osobistego rozwoju oraz twórczego realizowania własnych pomysłów i przedsięwzięć. Dlatego też każdy z nas powinien być specjalistą godnym zaufania, oferującym podopiecznym pomoc i wsparcie. Pamiętajmy, iż każda nowa sytuacja zaburza u ucznia poczucie bezpieczeństwa, wzbudza lęk i obawy.

Niestety w szkołach często odmienność podsumowywana jest śmiechem lub wytykaniem palcami. Wynika to zazwyczaj z naturalnego odruchu strachu przed nieznanym. Gimnazjum, w którym pracuję, uczestniczy w projekcie „Bezpieczna Szkoła” i realizuje program „Myślę bezpiecznie - żyję bezpiecznie”. W ramach programu w maju odbyło się spotkanie integracyjne „Mój przyjaciel jest osobą niepełnosprawną”. Wybór tematu nie był przypadkowy. Zamierzałam pokazać zachowanie zdrowej młodzieży wobec osób niepełnosprawnych. Chciałam pokazać, że nasi gimnazjaliści to ludzie z poczuciem odpowiedzialności za rówieśników żyjących w innym, co nie oznacza wcale - gorszym - świecie. Że uczniowie potrafią okazać tolerancję i akceptację, pokonać własne słabości, wyzwolić pozytywne emocje w nawiązywaniu kontaktów interpersonalnych. Chciałam podkreślić, że i dzisiaj, kiedy promuje się piękno zewnętrzne, wewnętrzne bogactwo człowieka ma ogromne znaczenie.

Nasza współpraca z Ośrodkiem Rehabilitacyjno – Edukacyjno - Wychowawczym w Szczecinie pozwala zrozumieć osoby niepełnosprawne, poznać ich zainteresowania i pasje, ale też zobowiązuje do przestrzegania podstawowych zasad bezpieczeństwa. Często zdarza się, że zdrowe osoby w towarzystwie osób z upośledzeniem umysłowym bądź fizycznym czują się nieswojo, nie wiedzą,
jak zacząć rozmowę. Nie mają świadomości, jakie zachowania są bezpieczne, a jakie mogą okazać się niepożądane. 

ETAPY PROGRAMU „Myślę bezpiecznie – żyję bezpiecznie”

I. Ankiety w klasach na temat szeroko rozumianej niepełnosprawności

II. Analiza uzyskanych odpowiedzi i sformułowanie wniosków:
- młodzież posiada niewielką wiedzę o niepełnosprawności 
- kontakt z osobami chorymi jest znikomy
- uczniowie nie wiedzą, w jaki sposób mogą pomóc osobom niepełnosprawnym
- nie potrafią zadbać o bezpieczeństwo własne i swoich rówieśników
- wykazują szczerą chęć nawiązania współpracy z osobami niepełnosprawnymi.

III. Zajęcia z zakresu udzielania pierwszej pomocy

IV. Lekcje wychowawcze według przygotowanego konspektu „Mój przyjaciel jest osobą niepełnosprawną”

V. Projekcja filmów obrazujących jeden dzień w szkole osoby niepełnosprawnej
Dzięki współpracy ze szczecińskim OREW-em dysponujemy krótkometrażowymi filmikami ukazującymi dzień powszedni naszych przyszłych gości. Bez zbędnych komentarzy pokazano długą drogę osób niepełnosprawnych dążących do samodzielności poprzez ćwiczenia 
z rehabilitantami, wspólne zabawy, zajęcia praktyczne i naukę. Istotą dobrze wykonanej pracy jest współdziałanie w grupie, poczucie spełnienia, bezpieczeństwa i właśnie takie postawy popularyzuję w swoim projekcie.

VI. Opracowanie z uczniami podstawowych zasad bezpieczeństwa i poradnika savoir-vivre’u wobec osób niepełnosprawnych:
• Jeśli nie wiesz, jak się zachować, po prostu zapytaj
• Nawiązuj bezpośredni kontakt, nie poprzez opiekuna
• Zanim pomożesz, spytaj, czy chora osoba sobie tego życzy 
• Dostosuj tempo wykonywanych czynności do możliwości osoby niepełnosprawnej
• Staraj się nie zadawać bardzo osobistych pytań na temat niepełnosprawności, otwórz się na tyle, na ile osoba niepełnosprawna na to pozwala
• Nie wypowiadaj się o osobach niepełnosprawnych: kaleka, inwalida, upośledzony, przykuty do wózka, inwalida na wózku, sprawny inaczej
• Wózek, laska czy proteza to elementy przestrzeni osobistej, nie dotykaj ich bez potrzeby
• Wykaż się cierpliwością i zrozumieniem 
• Takt i szacunek dla odmienności podstawą dobrych relacji.

Pamiętajmy, że Najpiękniejsze jest niewidoczne dla oczu, dobrze widzi się tylko sercem.

VII. Bezpieczne kibicowanie.

VIII. Dzień Godności Osób z Upośledzeniem Umysłowym. 
Uczniowie naszego gimnazjum wzięli aktywny udział w festynie zorganizowanym przez Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym „Koło” w Szczecinie.

IX. Spotkanie integracyjne - „Mój przyjaciel jest osobą niepełnosprawną” 

Kilkumiesięczne wspólne działania 13 maja zwieńczyła impreza integracyjna na terenie naszej szkoły. Wolontariusze z Gimnazjum nr 21 pięknie zaopiekowali się gośćmi z Ośrodka Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczego w Szczecinie. Zawody sportowe, warsztaty taneczne i plastyczne, muzyczne opowieści, ciekawe doświadczenia chemiczno-fizyczne, a przede wszystkim życzliwość i fantastyczna postawa naszych uczniów stworzyły niezwykły klimat spotkania. Piękna, przyjazna atmosfera sprzyjała poczuciu swobody i bezpieczeństwa. Uśmiechy i radość na twarzach wszystkich obecnych były tego najszczerszym wyrazem. 

Wieńczące szereg działań spotkanie integracyjne dowiodło, że osiągnięto założony cel - nasi uczniowie po raz kolejny mieli poczucie dobrze spełnionego obowiązku oraz pokazali, że odpowiedzialność nie tylko za swoje bezpieczeństwo, ale też za bezpieczeństwo innych, szczególnie osób niepełnosprawnych, jest niezwykle ważna w kontaktach międzyludzkich. 

Zapał do pracy, sprawdzone pomysły i dobra zabawa. Czym są te trzy elementy? Oczywiście składnikami idealnego przepisu na to, jak skutecznie edukować dzieci w zakresie sposobów na powtórne wykorzystanie przedmiotów codziennego użytku. Recykling, bo o nim mowa, może początkowo być dla dziecka obcym pojęciem. Im wcześniej jednak je pozna i zrozumie, tym lepiej.

Na potrzebę kształtowania świadomości ekologicznej dzieci już od ich najmłodszych lat, szczególną uwagę zwraca największy program edukacyjny dla przedszkoli „Kubusiowi Przyjaciele Natury”. Do jego tegorocznej, VII edycji przystąpiło ponad pół miliona dzieci z 6000 przedszkoli z całej Polski. Podczas zajęć dotyczących tematyki segregowania śmieci, realizowanych w ramach akcji, promowana jest idea „dawania drugiego życia” przedmiotom z pozoru zbędnym.

Pod powyższym pojęciem mogą kryć się zarówno drobne gesty (np. wykorzystanie opakowań po produktach spożywczych jako przyborników na długopisy), jak i większe (m.in. oddawanie niepotrzebnych ubrań lub książek dla osób potrzebujących). Wybór sposobów, które pozwolą w nowej formie przetrwać wybranym przedmiotom powinien być wspólną decyzją dzieci i rodziców.

Kreatywny recykling różnego rodzaju niepotrzebnych opakowań może stanowić dla dziecka przyjemną formę zabawy, ale jest także okazją do pokazania swojego szacunku do przyrody. Maluchy lubią wzorować się na dorosłych. Dlatego, jeśli sami będziemy znajdować interesujące pomysły na ponowne zastosowanie np. przedmiotów z plastiku czy papieru, dzieci chętnie zrobią to samo. Poza oczywistymi korzyściami ekologicznymi, wspólne przygotowanie z dziećmi pożytecznych recyklingowych bibelotów może być dla rodziców okazją do chwili relaksu i bliższego poznania swoich pociech.

Zapoznanie dzieci z zasadami recyklingu i segregacji śmieci powinno być obowiązkiem każdego rodzica. Jest to ważne, ponieważ wraz z rozwojem cywilizacji człowiek wytwarza coraz więcej śmieci, z którymi natura sama nie jest w stanie sobie poradzić. Przykładowo wyprodukowanie jednej foliowej torebki trwa zaledwie sekundę, ale już jej rozkład w środowisku to prawie 400 lat! Dlatego jeśli chcemy, aby nasze dzieci żyły w czystym świecie nauczmy je dobrych praktyk ekologicznych. I co najważniejsze zwracajmy im przy tym uwagę, że w trosce o planetę i ochronę jej zasobów naturalnych ważny jest każdy, nawet najdrobniejszy gest.

Poniżej w załaczniku znajdują się trzy pomysły na kreatywne przetworzenie przez dorosłych i dzieci zbędnych przedmiotów codziennego użytku. Przedstawione propozycje są inspirowane treściami zawartymi w materiałach edukacyjnych programu „Kubusiowi Przyjaciele Natury”. Zachęcamy do lektury i wypróbowania wszystkich patentów wraz ze swoimi pociechami!

W bieżącym roku szkolnym nasze gimnazjum realizuje kilka projektów odnoszących się do szeroko rozumianego bezpieczeństwa zarówno w szkole, jak i poza nią. Bezpieczne odżywianie, bezpieczne kibicowanie czy też niezawodne przygotowanie paraolimpiady to tylko parę z nich. Jako nauczyciel wychowania fizycznego propaguję wśród uczniów postawę fair play, nie tylko w sporcie, ale również w życiu codziennym.

Współczesne warunki życia, ciągła rywalizacja i walka o bycie lepszym od innych nie sprzyjają rozwijaniu postaw moralnych o charakterze fair play. Takie zachowanie powinno cechować szacunek i uznanie dla przeciwnika, niezależnie od tego, czy jest on zwycięzcą czy przegranym. Uczniowie muszą mieć świadomość, że rywal jest przede wszystkim partnerem w grze i bez jego udziału gra nie byłaby możliwa. Kibicowanie, obserwowanie meczów – konkretnych zachowań zawodników, analiza sportowych sytuacji i zdarzeń to jeden ze sposobów kształcenia w uczniach zasad fair play. Nawiązana współpraca z klubem Pogoń’04 Szczecin umożliwia nam realizację założonych celów i udział naszych uczniów w masowych imprezach sportowych. Chcemy wytworzyć wśród gimnazjalistów poczucie współodpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych oraz przekonanie o potrzebie czynnego udziału w jego kształtowaniu.
W lutym br. 50 osobowa grupa uczniów z naszej szkoły pod opieką nauczycieli wychowania fizycznego była świadkiem międzynarodowego meczu futsalu (halowa piłka nożna) między reprezentacją Polski a Rosji, zorganizowanym w hali widowiskowej Azoty Arena w Szczecinie. Mecz o takim charakterze to wielkie i wyjątkowe wydarzenie dla wszystkich kibiców, niezależnie od wieku. Dobra zabawa towarzyszyła nam przez całe spotkanie, a widowisko było tak piękne jak zachowanie naszych gimnazjalistów.

Pod koniec marca uczniowie Gimnazjum 21 ponownie skorzystali z możliwości wyjazdu na mecz, tym razem ligowy Pogoń ’04 Szczecin - AZS Gdańsk.

Mimo że oba spotkanie zakończyły się wynikiem niekorzystnym dla naszych drużyn, dostarczyły nam wielu refleksji i niezapomnianych przeżyć. Bo przecież fair play to szacunek dla lepszego, radość z ruchu, życzliwość dla ludzi, pomoc i współdziałanie.

Bardzo dziękuję wszystkim uczestnikom za piękny, bezpieczny i kulturalny doping.

Beata Jasinska :
nauczyciel wychowania fizycznego

21 i 22 września, w czasie trwania Festiwalu Nauki, nasi gimnazjaliści wraz z nauczycielką fizyki p. E. Gajos uczestniczyli w wykładzie na Uniwersytecie Szczecińskim oraz w wystawie interaktywnej „Eureka” w Domu Marynarza. Wykład „Od miraży do „soczewkowania grawitacyjnego”, wygłoszony przez dr. T. Molendę, dostarczył uczniom sporej dawki wiedzy o zjawiskach optycznych. Młodzi naukowcy wysłuchali w skupieniu wykładu, obejrzeli prezentację multimedialną oraz wiele ciekawych doświadczeń z optyki. Przez moment nasi uczniowie mogli poczuć się jak studenci.
Zaprezentowane na wykładzie i wystawie doświadczenia fizyczne jak zawsze okazały się niezwykle interesujące. Największą atrakcję dla uczestników stanowiło samodzielne przeprowadzenie niektórych eksperymentów. Oto one:

• Doświadczenie z piłką w strumieniu powietrza,
• Doświadczenie ilustrujące moment pędu,
• Eksperyment „most ze skrzynek”,
• Doświadczenia z siłą odśrodkową i przekazywaniem pędu w kołysce Newtona,

Wśród uczniów znaleźli się też odważni, którzy nie bali się wysokiego napięcia i chętnie uczestniczyli w doświadczeniu z generatorem Van de Graffa.  Oprócz eksperymentowania fizycznego nasi gimnazjaliści chętnie budowali sześcian z różnych brył, wykazując się wiedzą matematyczną, Niewątpliwie oba wyjścia pozwoliły naszej młodzieży wejść w rolę odkrywcy i stały się źródłem ogromnych przeżyć.